Studiekring Historische Cartografie

Ter ere van het 500ste geboortejaar van cartograaf Gerard Mercator werd gisteren in het Maritiem Museum Rotterdam de familietentoonstelling ‘Recht zo die gaat! – varen op de kaart van Mercator’ geopend. De tentoonstelling is te zien tot en met 9 maart 2014.

Familietentoonstelling

Ontdek in de familietentoonstelling 'Recht zo die gaat! Varen op de kaart van Mercator' alles over navigeren op zee met én zonder de kaart van Mercator. Historische kaarten, scheepsmodellen, lachspiegels en filmpjes met acteur Jack Wouterse helpen je daarbij, maar je gaat ook zelf aan de slag met globes, verrekijkers, kompassen, de sterrenhemel en moderne navigatiemiddelen als satellieten en GPS. Het enige exemplaar van Mercators wereldkaart in atlasvorm en zijn recent gerestaureerde globe zijn in de tentoonstelling te bewonderen.

Voor kinderen valt er veel te ontdekken

Mercators wereldkaart

De vijf eeuwen oude wereldkaart van Mercator brengt schipper nog altijd thuis. De oplossing van de 16de eeuwse cartograaf Mercator werd wereldberoemd doordat zeelieden hun koers voor het eerst met een rechte lijn op een zeekaart konden uitstippelen.

Bij de kerktoren rechtsaf. ‘Alsmaar de kust blijven volgen en bij de derde vuurtoren rechtsaf’, was de routebeschrijving die zeevaarders tot aan het einde van de middeleeuwen volgden. Mensen wisten nog weinig van de wereld en zeelieden durfden daarom niet zomaar de open zee op te gaan. In de zestiende eeuw waagde men zich steeds verder van de kust. Er werden nieuwe landen ontdekt en kaartenmakers brachten de wereld steeds preciezer in beeld. Maar hoe geef je de ronde aarde weer op een platte kaart?

Stuk van de wereldkaart

Mercators oplossing werd wereldberoemd. Zijn weergave van de wereld stelde zeelieden voor het eerst in de geschiedenis in staat om met een rechte lijn hun koers op een zeekaart uit te stippelen. Het stuurcommando ‘recht zo die gaat!’ werd meer dan ooit van toepassing.

De wereldkaart van Mercator is van grote betekenis geweest voor het succes van Nederland als maritieme handelsnatie. De kaart wordt zelfs nu, in ons huidige tijdperk van tomtom en GPS, nog door zeevaarders gebruikt en landrotten ontlenen er hun beeld van de aarde aan.

In november 2011 verschijnt een reproductie van deze wereldkaart. Zie het artikel hierover op onze website.

Navigeren op de sterren en met GPS

In de familietentoonstelling ‘Recht zo die gaat!’ ontdekken bezoekers hoe de projectie van de wereld van Mercator werkt, hoe zeevaarders zich hebben weten te redden zonder zijn kaart en hoeveel eenvoudiger navigeren op zee werd na zijn uitvinding. Jong en oud gaat op ontdekkingsreis aan de hand van lachspiegels en filmpjes met acteur Jack Wouterse, maar ook door zelf aan de slag te gaan met globes, zeekaarten, verrekijkers, kompassen, de sterrenhemel en moderne navigatiemiddelen als satellieten en GPS.

Met instrumenten aan de slag

Voor het eerst vertoond in Nederland. Het verhaal over de wereldkaart van Mercator wordt geïllustreerd met objecten uit de collectie van het Maritiem Museum Rotterdam die uniek zijn in de wereld en maar zelden uit het depot komen. Te zien is de originele kaart van Mercator uit 1569 waarvan slechts drie exemplaren in de wereld bewaard zijn gebleven. Het Maritiem Museum bezit het enige ingekleurde exemplaar dat bovendien is samengesteld in de vorm van een atlas.

Ook de aardglobe van de hand van Mercator is te vinden in de tentoonstelling. Conservator Ron Brand: “Saillant detail is dat Mercator zelf nooit op reis is geweest. Hij maakte zijn wereldkaart en globe in zijn atelier aan de hand van technische berekeningen en verhalen van zeevaarders.”

Maritiem Museum

Voor de openingstijden kunt u hier klikken.

Bron: Persbericht Maritiem Museum Rotterdam