Studiekring Historische Cartografie

Op WatWasWaar.nl heeft nu ook het Kadaster zijn topografische en militaire kaarten van Nederland tussen 1832 en 1995 beschikbaar gesteld. Door de digitalisering van de kaartcollectie kunnen bezoekers de ontwikkeling van het Nederlandse landschap terugzien van nu tot anderhalve eeuw terug.

Nieuwe kadaster collecties op Wat Was Waar

De onderstaande Kadaster collecties zijn onlangs op WatWasWaar.nl geplaatst:

De eerste landsdekkende kaart van Nederland

De Topografische Dienst Kadaster (TDK) werd in 1832 in het leven geroepen om een landsdekkende kaart te maken van het Nederlandse grondgebied. Hoewel er al in de zestiende en zeventiende eeuw detailkaarten bestonden voor verdedigingslinies of de waterschappen, was het huidige Nederland niet eerder in zijn geheel in kaart gebracht.

Onder leiding van Lodewijk Napoleon werd de tegenwoordige onroerend goed belasting ingevoerd. Om dit te doen was een systematische in kartering van Nederland noodzakelijk.

Veldminuuts en bonneblaadjes

De TDK houdt zich sindsdien bezig met het vervolmaken van de topografische kaart van Nederland.  Vanaf 1843 werden de kadasterplans van 1832 verkleind naar een schaal van 1:25.000. Militairen verkenners trokken te paard door het land om ontbrekende details op het oude kadasterplan in te tekenen. Deze zogenaamde ‘veldminuuts’ werden in steen gegraveerd en gedrukt volgens de kaartprojectie van de cartograaf Bonne, waardoor de nieuwe kadasterplans ‘Bonneblaadjes’ werden genoemd.

Op WatWasWaar.nl kun je inzoomen op vierhonderd scans van eeuwenoude veldminuuts en drieduizend gedigitaliseerde bonnebladen, zowel de eersten in zwart-wit als latere kaarten in kleur.

Bonneblad Topografisch-militaire kaart van Zeeland, 1850-1864

Militaire kaarten van de Royal British Airforce (RAF)

Vanaf het moment dat luchtfoto’s konden worden genomen, hoefden er geen veldexpedities meer gehouden te worden om Nederland in kaart te brengen.

Het Kadaster beschikt over militair kaartmateriaal van de Britse geografische dienst, gebaseerd op de luchtfoto’s die de RAF voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog maakte. De kaarten die op WatWasWaar.nl te vinden zijn, beslaan alleen de Nederlandse westkust en Midden- Nederland tot aan Tilburg, omdat op het moment dat de kaarten werden gemaakt, de zuidelijke provincies al bevrijd waren door de geallieerden.
Zowel de luchtfoto’s als het militair kaartmateriaal van de Britse luchtmacht zijn op WatWasWaar.nl te bekijken.

Top25

De militaire kaarten hadden uiteraard een ander doel dan waar de gemiddelde Nederlander normaal gesproken een kaart voor gebruikt. Daarom stelt het Kadaster ook topografische kaarten beschikbaar die Nederland minder gedetailleerd weergeven, maar waarin de WatWasWaarbezoeker prima kan navigeren. Onder deze kaartcategorie valt de Top25 van het Kadaster, genoemd naar de schaal van 1: 25 000. De collectie bestaat uit 1875 losse kaarten uit de periode 1935-1995.

Raadplegen van de kadaster collecties

Ga naar WatWasWaar.nl en kies bij Wat voor de juiste collectie: Topografische kaarten, Topografische Militaire kaarten, Bonnebladen kadaster, Nettekeningen, Veldminuten of WOII kaarten. De beschikbare kaarten worden als rechthoeken weergegeven op de kaart van Nederland. Klik het gewenste gebied aan. Rechts verschijnt in 'Mijn selectie' een lijst met kaarten van dat type die beschikbaar zijn van die locatie. Klik vervolgens de kleine weergave van de kaart aan om die groot in beeld te krijgen.

Overigens zijn sommige van deze topografische kaarten ook beschikbaar op Historiekaart.nl.

Bron: Persbericht WatWasWaar