Hoe zag een Belgische stad, dorp of landschap er 250 jaar geleden uit? Met de TopoFerrarisViewer van het Nationaal Geografisch Instituut (NGI) kan iedereen dat zelf onderzoeken. Acht kaartlagen maken het mogelijk om bijna tweeënhalve eeuw landschapsontwikkeling te volgen, van de beroemde Ferrariskaart uit 1777 tot de meest recente topografische kaart van België.
Van Ferraris tot de huidige topografische kaart
Het vertrekpunt is de Kabinetskaart van de Oostenrijkse Nederlanden en het Prinsbisdom Luik uit 1777, beter bekend als de Ferrariskaart. Deze wordt in de viewer gecombineerd met verschillende generaties historische topografische kaarten en de meest recente topografische kaart van het NGI op schaal 1:25.000.
In totaal zijn acht kaartlagen beschikbaar, verspreid over een periode van ongeveer 250 jaar.
De kracht van de viewer zit vooral in het vergelijken. Kies twee kaartperioden en beide kaarten kunnen naast of onder elkaar worden weergegeven. Ze bewegen synchroon, zodat op beide kaarten steeds exact hetzelfde gebied zichtbaar blijft.
Daardoor worden veranderingen in het landschap snel herkenbaar. Hoe groeide een dorp uit tot een stad? Wanneer verscheen een bepaalde weg? Werd een waterloop verlegd? Waar verdwenen bossen of kwamen juist nieuwe woonwijken?
Zoeken naar iedere plek in België
Met de zoekfunctie kan rechtstreeks worden gezocht naar een adres, straat, gemeente of toponiem. Vervolgens kan dezelfde locatie door verschillende perioden worden gevolgd.
Voor iedere kaartlaag is bovendien een gedetailleerde legenda beschikbaar. Dat is vooral bij oudere topografische kaarten handig, omdat kleuren en kaartsymbolen door de tijd heen veranderden.
De TopoFerrarisViewer is daardoor niet alleen aantrekkelijk om mee te ontdekken, maar ook bruikbaar voor historisch-geografisch en lokaal historisch onderzoek.
Historische kaarten mee naar buiten
Interessant is dat de TopoFerrarisViewer ook beschikbaar is voor mobiel gebruik. Daarmee kan de historische kaart daadwerkelijk mee het landschap in.
Het NGI biedt enkele wandelsuggesties aan, maar gebruikers kunnen ook een eigen GPX-track importeren. Tijdens een wandeling of fietstocht kan zo worden onderzocht welke historische landschapselementen tegenwoordig nog herkenbaar zijn en hoe de omgeving gedurende de afgelopen 250 jaar is veranderd.
Daarmee brengt de TopoFerrarisViewer historische cartografie letterlijk van het beeldscherm naar het landschap.
Belgische tegenhanger van Topotijdreis
Voor Nederlandse gebruikers doet de toepassing al snel denken aan Topotijdreis van het Kadaster. Waar Topotijdreis de ontwikkeling van Nederland via historische topografische kaarten toegankelijk maakt, biedt de TopoFerrarisViewer een vergelijkbare tijdreis voor België.
Het bijzondere uitgangspunt is daarbij de Ferrariskaart van 1777. Hierdoor kan niet alleen de ontwikkeling gedurende de negentiende en twintigste eeuw worden gevolgd, maar kan de vergelijking worden teruggebracht tot het landschap aan het einde van de achttiende eeuw.
Voor liefhebbers van historische cartografie is de TopoFerrarisViewer daarmee een waardevolle nieuwe digitale bron.
Gegevens
Naam: TopoFerrarisViewer
Beheerder: Nationaal Geografisch Instituut (NGI), België
Gebied: België
Periode: circa 1777–heden
Aantal kaartlagen: 8
Oudste kaart: Ferrariskaart, 1777
Actuele kaart: topografische kaart NGI, schaal 1:25.000
Functies: kaarten vergelijken, zoeken op locatie, legenda’s, mobiel gebruik en GPX-import
Toegang: gratis online
Zelf 250 jaar terug in de tijd
Wie de mogelijkheden zelf wil ontdekken, kan rechtstreeks naar de TopoFerrarisViewer. Zoek bijvoorbeeld eerst de eigen woonplaats of een bekende Belgische stad op en vergelijk de Ferrariskaart met het huidige kaartbeeld.
Daarnaast geeft het NGI achtergrondinformatie over de beschikbare kaarten en de mogelijkheden van de toepassing.
Meer over de TopoFerrarisViewer
De acht kaartlagen, vergelijkingsfunctie, legenda’s, zoekmogelijkheden en mobiele GPX-functionaliteit worden door het NGI zelf beschreven.
Ook beschikbaar als mobiele app.
Topoferrarisviewer is ook beschikbaar als mobiele app. Wil je graag weten welke sporen uit het verleden vandaag nog zichtbaar zijn, of hoe het landschap waar je doorheen reist veranderd is in de afgelopen 250 jaar, selecteer dan een van de wandelsuggesties of importeer je eigen gpx-track, en trek erop uit met Topoferrarisviewer op je smartphone.
