In september verscheen bij WBOOKS de Historische Europa-Atlas NL – Hoe vaak Nederland bijna van de kaart is geveegd van Martin Berendse en Paul Brood. Het boek vormt het slotstuk van hun reeks historische atlassen en kiest ditmaal nadrukkelijk voor een Europees perspectief.
Nederlandse geschiedenis houdt immers niet op bij de landsgrenzen. Veel beslissende gebeurtenissen in onze geschiedenis waren onderdeel van veel grotere Europese machtsverhoudingen. De auteurs onderzoeken aan de hand van historische kaarten hoe de positie en grenzen van Nederland telkens opnieuw werden beïnvloed door ontwikkelingen elders in Europa.
Nederland bijna van de kaart
Een sprekend voorbeeld is het Rampjaar 1672. De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden was in 1648 internationaal erkend, maar werd nog geen kwart eeuw later van verschillende kanten aangevallen. Een groot deel van het grondgebied kwam tijdelijk in buitenlandse handen.
Dat roept een vraag op die als rode draad door de atlas loopt: hoe kon Nederland in de afgelopen eeuwen verschillende keren geheel of gedeeltelijk van de kaart verdwijnen en toch telkens als zelfstandige staat blijven bestaan?
Ook buitenlandse aanspraken op Nederlandse gebieden komen aan bod. Frankrijk en Engeland steunden tijdens de Opstand de Nederlanders tegen de Spaanse koning vanuit hun eigen Europese belangen. Later veranderden de machtsverhoudingen en hielpen Engeland, Oostenrijk en Spanje de Republiek juist bij het weerstaan van de groeiende Franse macht.
Geschiedenis verteld met kaarten
Voor liefhebbers van historische cartografie is vooral interessant dat deze geschiedenis wordt verteld met kaarten. Grenzen zijn immers nooit alleen lijnen op papier. Oude kaarten maken zichtbaar hoe tijdgenoten naar territoria, machtsgebieden en politieke verhoudingen keken.
De atlas bevat circa 200 afbeeldingen en plaatst de ontwikkeling van Nederland nadrukkelijk binnen de bredere Europese geschiedenis. Daarmee vormt het boek een aanvulling op de eerdere atlassen van Berendse en Brood, waarin onder meer de Nederlandse grenzen, streken, steden, wegen en het waterbeheer centraal stonden.
Historische Europa-Atlas NL is volgens de uitgever het slotakkoord van de atlassenreeks.
Boekgegevens
Titel: Historische Europa-Atlas NL
Ondertitel: Hoe vaak Nederland bijna van de kaart is geveegd
Auteurs: Martin Berendse en Paul Brood
Uitgever: WBOOKS
Jaar: 2026
Uitvoering: gebonden
Omvang: 224 pagina’s
Illustraties: circa 200
Formaat: 24,5 × 31 cm
ISBN: 978-94-6258-812-7
Prijs: € 39,95
Martin Berendse was van 2007 tot 2014 algemeen rijksarchivaris en directeur van het Nationaal Archief en is tegenwoordig directeur van de OBA. Paul Brood was onder meer rijksarchivaris in Drenthe en Groningen, werkte bij het Nationaal Archief en doceerde archiefstudies aan de Universiteit Leiden.
Meer informatie
Op de website van de uitgever zijn meer informatie, specificaties en enkele afbeeldingen uit de atlas te vinden.
Bekijk de Historische Europa-Atlas NL